baner

Krzyżówka jest to zagadka słowno-literowa, która polega na odgadywaniu czy też dopasowywaniu haseł, a następnie wpisywaniu ich w rubryki krzyżujące się ze sobą.

Znanych jest wiele rodzajów krzyżówek, które różnią się od siebie:

Krzyżówki można konstruować tylko w tych językach, gdzie pojedyncza litera alfabetu reprezentuje indywidualną głoskę, dlatego niemożliwe jest układanie krzyżówek w języku np. chińskim. Na koncepcji krzyżówki opiera się również gra Scrabble.

Hasło- wyraz odgadywany na podstawie definicji, wpisywany następnie do diagramu;

Rozwiązanie- słowo, związek frazeologiczny, myśl, cytat, sentencja, slo-gan itp. uzyskane po kolejnym odczytaniu lub uporządko-waniu liter wpisanych w oznaczone pola diagramu; Rozwiązanie z liter powstaje, gdy litery z ponumerowanych pól w diagramie zostają uporządkowane (najczęściej w mini-diagramie pod krzyżówką).

Rozwiązanie w diagram to takie, które odczytywane jest z diagramu kolej-no, z pól oznaczonych graficznie. Wśród rozwiązań w diagram spotykane są również takie, które składają się z wielu „luźno” zestawionych wyrazów — np. rozwiązanie będące listą nazw owoców. Rozwiązanie możliwe w tradycyjnej krzyżówce nie zawsze „wychodzi” przy dodatkowych kryteriach, np. niestandardowym kształcie (gdy dla symetrii diagramu stosuje się w nim hasła o tej samej ilości liter, co ogranicza ich dobór) lub krzyżówce tematycznej

Słownik pojęć

Diagram

graficzny układ pól (kratek), wypełnianych hasłami pod czas rozwiązywania krzyżówek.

Krzyżówka tematyczna

krzyżówka, w której użyte słowa należą do danej tematyki (np literatura).

Krzyżówka podwójna

zadanie składa się z dwóch diagramów o identycznej kompozycji, jednak słowa w obu diagramach mają odmienne znaczenie. Często odgadnięcie słowa wymaga połączenia opisów z obu diagramów.

Krzyżówka wspakowa

część wyrazów należy wpisywać wspak. Nie wiadomo, które to wyrazy.

Krzyżówki meta gramowe

zadanie polega na tym, aby w każdym słowie użytym w krzyżówce, zmienić jedną z liter w taki sposób, aby powstało inne sensowne, krzyżówkowe słowo. Nie wiadomo, którą literę należy zmienić, wiadomo jednak, że w każdym ze słów jest taka dokładnie jedna.

Krzyżówka plus-minus

typ zadania, w którym najpierw należy odgadnąć słowo, a następnie je zmodyfikować przed wpisaniem. Należy dodać lub usunąć jedną literę. Pozycja litery nie jest znana

Krzyżówka afiksowa

przed wpisaniem słowa do diagramu należy na jego początku i/lub końcu dodać kilka literek tak, aby powstało nowe, powszechnie znane słowo. Dopuszczona liczba mnoga.

Anagramówka

do diagramu należy wpisać anagram odgadniętego słowa. Otrzymany anagram powinien być popularnym słowem.

Uzupełnianka

w tych krzyżówkach opisy haseł nie są podane. Diagram należy uzupełnić korzystając z ujawnionych liter, nie wolno jednak używać nazw własnych. Są to niewątpliwie zadania trudne.

Krzyżówka logiczna

w pola diagramu należy powpisywać podane litery, tworząc poprawną krzyżówkę. Litery podane są w kolejności alfabetycznej, osobno dla każdego wiersza i każdej kolumny. Nie wolno używać nazw własnych.

Bliźniaki

rodzaj zadania szaradziarskiego, w którym do dwóch diagramów wpisuje się różne wyrazy w różny sposób (wskazany pogrubionymi liniami), ale otrzymuje się w efekcie identyczny układ liter w obydwu diagramach.

Metamorfoza

zadanie polega na przekształceniu słowa początkowego (oznaczonego jako "START") w końcowe ("META"). W każdym kroku przekształcenia można zmienić tylko jedną literę.

Scrabble

gra słowna wymyślona przez Alfreda Buttsa w 1931 roku. Obecnie jedna z najpopularniejszych gier słownych na świecie. Prawa autorskie do nazwy Scrabble posiada firma Mattel oraz Hasbro (w USA i Kanadzie).

Sudoku

łamigłówka logiczna wymagająca od gracza umiejętności logicznego myślenia i cierpliwości. Zasady gry Sudoku są bardzo proste. Kwadratowy diagram gry podzielony jest na 9 identycznych kwadratów. Każdy z nich jest podzielony na 9 kolejnych. Zadaniem gracza jest wypełnienie wszystkich 81 kwadratów, na które podzielony jest diagram cyframi od 1 do 9. W każdym rzędzie i każdej kolumnie dana cyfra może wystapić jedynie raz. Podobnie w każdym z 9 większych kwadratów - cyfry nie mogą się w nich powtarzać.

Szarada

gatunek literatury stosowanej, zagadka w formie wiersza, w którym w różny sposób zostało zaszyfrowane jakieś zdanie lub wyraz. W szaradzie zwykłej sylaby zaszyfrowanego tekstu są oznaczone kolejno liczbami. Także synonim wszelkich rozrywek umysłowych. Znana od XVII wieku, popularna od końca XVIII wieku. Występowała w formie szarady prasowej i odgrywanych na scenie tzw. żywych szarad.

Szyfrogram w szaradziarstwie

rodzaj zadania, w którym z wszystkich liter wyrazów pomocniczych, przeniesionych do specjalnej kratownicy, powstaje rozwiązanie.